Het district waar de “Speysides” vandaan komen, heeft de vorm van een botte wig. De top ligt diep in de noordelijke uitlopers van de Cairngorn Mountains, de Moray Firth vormt de basis, de rivier de Findhorn vormt de westelijke grens en de rivier de Deveron de oostelijke. Het gebied wordt doorkruist door de rivieren de Lossie en de Spey, de snelst stromende rivier van Schotland (hoewel geen van de distilleerderijen het water ervan gebruikt), waar de zijrivieren Avon, Livet, Fiddich en Dullan op uitkomen.

Speyside staat algemeen bekend als het centrum van de whiskyproductie. Het omvat tegenwoordig tweederde van de malt whisky distilleerderijen van Schotland. 47 ervan zijn operationeel, Tamnavulin en Pittyvaich zijn tijdelijk stopgezet, hoewel hun malts nog verkrijgbaar zijn.

Speysides zijn over het algemeen zoet en rijk aan esterachtige kenmerken, waardoor ze ruiken naar peerdrops en aceton (nagellakremover), zelfs anjers, maartse viooltjes, rozen, appels, bananen en citroenlimonade. Ze hebben een grote finesse en het zijn de meest complexe en geraffineerde malt whisky’s. Ze worden doorgaans bereid uit zeer licht geturfde mout, maar de gerst zelf en het gebruikte water kunnen delicate rookzweempjes afgeven. Ze zijn over het algemeen lichter dan ander Highland en Island whisky’s, hoewel de malts die op sherryfust zijn gerijpt een chocoladeachtige volheid verkrijgen (Macallan – weinig aroma, Balvenie, Strathisla en Cragganmore bijvoorbeeld). Er is wel opgemerkt dat de whisky’s uit Keith vaak een delicaat aroma hebben.

In de geschiedschrijving worden maar 16 boeren annex distillateurs genoemd die voordeel trokken uit de Excise Act van 1823. Zeven van hen hielden het maar een paar jaar vol, maar acht van hen bestaan nog steeds. Dat zijn Aberlour, Cardhu, The Glenlivet, Longrow, Macallan, Miltonduff, Mortlach, Balmenach en Glenburgie.

De volgende bouwfase kwam in de jaren 1840 en 1850, met Glen Grant en Glenfarclas, Dufftown en Dailuaine. De ontwikkelingen werden verder aangemoedigd door de aanleg van een aftakking van de Great North of Scotland Railway van Dufftown naar Keith aan het eind van de jaren 1850, en de aanleg van de Speyside Railway van Keith naar Boat of Garten in 1867. Zowel Mortlach Distillery als Cragganmore hadden hier baat bij, maar Speyside brak pas echt door in het midden van de jaren 1880. Zo’n 23 distilleerderijen, die alle nog steeds in bedrijf zijn, werden tussen 1886 en 1899 opgericht. Dit was de tijd van de “Whiskyhausse”, toen de blenders de zoete, geurige, geraffineerde malts uit Speyside niet aangesleept konden krijgen.

Toen in 1900 een eind kwam aan, deze expansieperiode, sloten veel distilleerderijen tijdelijk hun poorten, maar in de jaren zestig kwamen ze weer tot leven en werden ze opgekalefaterd, toen de vraag toenam. Tussen 1958 en 1975 werden nog eens tien distilleerderijen in Speyside gebouwd, die nu op één na (Pittyvaich) allemaal nog in werking zijn.



1.Benromach 14. Auchriosk 27. Balvenie 40. Dailuaine
2. Glenburgie 15. Glentauchers 28. Glenfiddich 41. Glenfarclas
3. Miltonduff 16. Strathmill 29. Kininvie 42. Benrinnes
4. Glen Moray 17. Strathisla 30. Dufftown 43. Allt-à-Bhaine
5. Linkwood 18. Glen Keith 31. Pittyvaich 44. Cragganmore
6. Glenlossie 19. Speyburn 32. Mortlach 45. Tormore
7. Mannochmore 20. Glenrothes 33. Glendullan 46. Balmenach
8. Benriach 21. Glen Grant 34. Knockando 47. Glenlivet
9. Longmorn 22. Caperdonich 35. Tamdhu 48. Tamnavulin
10. Glen Elgin 23. Glen Spey 36. Cardhu 49. Braevel
11. Coleburn 24. Macallan 37. Imperial 50. Tomintoul
12. Inchgower 25. Craigellachie 38. Glenallachie 51. Speyside
13. Aultmore 26. Convalmore 39. Aberlour 52. Dallas Dhu

Speyside - The Deveron district

Aan de oostgrens van de Speysideregio ligt Banff. De distilleerderijen rond Banff, die soms de “Deveron Malts” worden genoemd, liggen weliswaar ver oostelijk van Speyside.

Het zou misschien logischer zijn deze tot de Easthern Highland regio te rekenen. Maar net als hun verre neven in de Glenlivet vallei zijn dit typische Speyside malts.




15. Glenglassaugh
16. Banff
17. MacDuff
18. Knockdhu
19. Glendronach
21. Ardmore


The Lowlands The Highlands Speyside The Islands

Referentiedocumenten

  1. Malt whisky - Charles MacLean - Uitgeverij Bosch & Keuning - ISBN 90 246 042 73
  2. Whisk(e)y - Stefan Gabányi - Abbeville Press Publishers
  3. Malt Whisky Companion - Michael Jackson - Vierde editie - Dorling Kindersley Limited – Pinguin Group -ISBN 0 7513 9708 4